10.Sınıf Türk Edebiyatı Cevapları Fırat Yayıncılık 3.Ünite:Divan Şiiri-Terkibibend (Sayfa:145,146,147,148,149,150)

7. metin

TERKİBİBENT

1. Okuduğunuz şiiri ahenk unsurları yönünden inceleyerek tespitlerinizi aşağıya yazınız.  

1. Ses akışı (aliterasyon, asonans): Ses akışı sağlayan sözcükler vardır. S, t ve y gibi  sesler aliterasyon olarak kullanılırken a ve e sesi de asonans olarak kullanılmıştır.

Söyleyiş özelliği : Ahenkli bir söyleyişe sahiptir. Özellikle kafiye ve iç seslerdeki sözcükler bu şiire söyleyiş güzelliği katmıştır.

Ritim (açık ve kapalı hecelerin söylenişi): Aruz ölçüsü ile yazıldığı seslerin açık kapalı oluşu önemlidir.” şîre-i engûr, âlûde,  maîl-i bûs-ı leb-i câm, bezm-i cihanın “ gibi sözcüklerde açık ve kapalı heceler  bulunmaktadır. Bu şekliyle de aruzun tutması ve uygulanması için önemlidir.

Ses benzerlikleri (kafiye): Kafiyeli yazılmıştır. Kafiye düzeni aa, ba,  ca, da, ea, fa… şeklinde oluşmuştur.

10.Sınıf Türk Edebiyatı Cevapları Fırat Yayıncılık 3.Ünite:Divan Şiiri-Şarkı (Sayfa:141,142,143,144,145)

6. metin

ŞARKI

Bir safa bahşedelim gel şu dil-i nâ-şâda

Gidelim serv-i revanim yürü Sa’d-âbâd’a

İşte üç çifte kayık iskelede âmâde

Gidelim serv-i revanim yürü Sa’d-âbâd’a

10.Sınıf Türk Edebiyatı Cevapları Fırat Yayıncılık 3.Ünite:Divan Şiiri-Murabba (Sayfa:137,138,139,140,141)

5. metin

MUSAMMATLAR

MURABBA

Perîşân-hâlin oldum sormadın hâl-i perîşânım

Gamından derde düşdüm kılmadın tedbîr-i dermanım

Ne dersin rüzgârım böyle mi geçsin güzel hânım

Gözüm canım efendim sevdiğim devletlü sultânım

10.Sınıf Türk Edebiyatı Cevapları Fırat Yayıncılık 3.Ünite:Divan Şiiri-Tuyuğ (Sayfa:135,136,137)

4. metin

TUYUĞ

Gönlüm oldu aşkının âvâresi

Gamzenin gitmez gönülden yâresi

Derdime çok istedim derman velî

Yoğ imiş la’ünden özge çâresi

10.Sınıf Türk Edebiyatı Cevapları Fırat Yayıncılık 3.Ünite:Divan Şiiri-Rubai (Sayfa:133,134,135)

3. metin

RUBAİ

Ol şuh nazîr-i mâh imiş neyleyim

Halka hedef-i nigâh imiş neyleyim

Fethetmeyicek hazâin-i ihsanın

Âlemlere pâdişâh imiş neyleyim

Nabî

Türk Büyükleri Dizisi

hzl.: Abdülkadir KARAHAN

Günümüz Türkçesiyle

O şuh, ayın bir eşi imiş, neyleyim

Halk bütün gözlerini ona dikmiş, ne yapalım

İhsan hazinelerini açmayacak olduktan sonra

Âlemlere padişah imiş, neyleyim.

 1. Yukarıda okuduğunuz şiiri, ahenk unsurları yönünden inceleyiniz. Tespitlerinizi aşağıya yazınız.

10.Sınıf Türk Edebiyatı Cevapları Fırat Yayıncılık 3.Ünite:Divan Şiiri-Kaside (Sayfa:128,129,130,131,132,133)

2. metin

KASİDE

1. Okuduğunuz şiiri ahenk unsurları (ses akışı, söyleyiş, ritim, ses benzerliği) açısından inceleyip tespitlerinizi aşağıya yazınız. Konuşmadaki vurgu ve tonlamayla beyitlerdeki ses ve söyleyiş arasında nasıl bir ilişki kurulabileceğini açıklayınız.

1.

Ses akışı (aliterasyon, asonans): Ses akışı sağlayan sözcükler vardır. Birinci beyitte n, m sesleri aliterasyon olarak kullanılır.

10.Sınıf Türk Edebiyatı Cevapları Fırat Yayıncılık 3.Ünite:Divan Şiiri-Gazel (Sayfa:120,121,122,123,124,125,126,127)

4. XV. Yüzyıldan XIX. Yüzyıl Ortalarına Kadar Osmanlı Edebiyatı a. Coşku ve Heyecanı Dile Getiren Metinler (Şiir)

1. Divan Şiiri [Gazel, Kaside, Rubai, Tuyuğ, Musammatlar (Murabba, Şarkı, Terkibibent)]

HAZIRLIK

 1. Tarih kitaplarından XV, XVI, XVII, XVIII ve XIX. yüzyılda Osmanlı Devleti’nin siyasi, sosyal ve kültürel durumu hakkında araştırma yapınız.

1.

2.  Divan şiiri nazım şekillerinden “gazel, kaside, rubai, tuyuğ, şarkı, murabba ve terkibibent” hakkında bilgi edininiz.

10.Sınıf Türk Edebiyatı Kitabı Cevapları Fırat Yayıncılık 3.Ünite:Öğretici Metinler (Sayfa:115,116,117,118,119)

c. Öğretici Metinler (Tasavvufi Metinler, Nasrettin Hoca Fıkraları)

HAZIRLIK

1. Yazılı metinlerin her zaman öğretici nitelik taşıması gerekir mi? Tartışınız. Ulaştığınız sonucu defterinize yazınız.

1. Hayır, yazılı metinler her zaman öğretici nitelikte olmayabilir. Estetik zevk veren duygusal metinler de  yazılı olarak yazılabilir.

10.Sınıf Türk Edebiyatı Kitabı Cevapları (Fırat Yayıncılık) 3.Ünite:İskendername (Sayfa:108-114)

4. metin

İSKENDERNÂME

1.  “İskendernâme”den alınan, kitabınızda okuduğunuz bölümün olay örgüsünü, aşağıdaki şema üzerindeki boş bırakılan yerlere kısaca yazınız.

10.Sınıf Türk Edebiyatı Fırat Yayıncılık 3.Ünite:Danişmentname (Sayfa:107,108)

3. metin

DÂNİŞMENTNÂME

TEKE TEK VURUŞMA

1

… Melik dahi üç halme darb urdu (üç hamle vurdu), gene alımadı (yenemedi), taaccüb kıldı (şaşırdı). Çün atla süvârlıkta (çünkü atlı askerlikte) zafer bulmadılar, âhir (sonunda) Melik piyade, yayan oldular, âlet-i silâhları (silahları) atlar üzerine berkittiler (yerleştirdiler). Şirt’in derhâl ilerü geldi (öne çıktı), sınadı (denedi), Melik’in kuşağını duttu, zor etti (zorladı), Melik’i kuşağından çekti amma alımadı (alamadı); çün üç hamle geçti (çünkü üç hamle yaptı), Melik’i bir zerre yerinden depredimedi (kıpırdatamadı). Çün nöbet Melik’e değdi (sonra sıra Melik’e geldi), elin uzattı, Şirt’in kuşağından berk duttu (sıkıca tuttu), bir kez nâra urup (bağırarak) Şirt’in yerinden götürü (yukarı kaldırdı), yere urdu (vurdu), hançer çıkardı, lâîne aman vermeyüp hemen (…) kesti.

10.Sınıf Türk Edebiyatı Kitabı Cevapları (Fırat Yayıncılık) 3.Ünite:Dede Korkut Hikayeleri (Sayfa:96-106)

2. metin

DEDE KORKUT HİKÂYELERİ

DİRSE HAN OĞLU BOĞAÇ HAN DESTANI’NI

BEYAN EDER HANIM HEY

1. Metinde geçen olayları ve olay örgüsünü defterinize yazınız.

1.

• Destandaki olay Bayındır Han’ın “yılda bir kere ziyafet verip Oğuz beylerini misafir” etmesi ile başlar.

10.Sınıf Türk Edebiyatı Fırat Yayıncılık 3.Ünite:Battalname (Sayfa:92,93,94,95)

b. Olay Çevresinde Oluşan Edebî Metinler (Battalnâme, Dede Korkut Hikâyeleri, Dânişmentnâme, Mesneviler)

10.Sınıf Türk Edebiyatı Fırat Yayıncılık 3.Ünite:Şiir-İlahi-Nefes-Gazel(Sayfa:86,87,88,89,90,91)

3. Oğuz Türkçesinin Anadolu’daki İlk Ürünleri (XIII – XIV. Yüzyıl)

a. Coşku ve Heyecanı Dile Getiren Metinler (Şiir; İlahi, Nefes, Gazel)

10.Sınıf Türk Edebiyatı Fırat Yayıncılık 3.Ünite:Divan-ı Lügat’it Türk(Sayfa:78,79,80,81,82,83,84,85)

4. metin

DİVANÜ LÜGÂTİ’T-TÜRK

Rahman ve Rahîm Olan Allah’ın Adıyla

- Yardım Ondandır –

1.  “Divanü Lügâti’t-Türk”ün ön sözüne besmeleyle başlanması, Allah’a hamd (şükür) edilmesi, ondan yardım dilenmesi, Peygamberden söz edilmesi hangi kültürün etkisinden kaynaklanmaktadır? Bu kültürü yansıtan diğer değerleri de siz bulunuz. Buna göre eserin dil, söyleyiş ve kültür özelliklerini açıklayınız.

1. İslam kültürünün etkisinden kaynaklanır. Diğer bir özellik de hadis rivayet etmesi de İslam kültürüne ait bir özelliktir.

10.Sınıf Türk Edebiyatı Fırat Yayıncılık 3.Ünite:Divan-ı Hikmet(Sayfa:77,78)

    3. Metin

DİVAN-I HİKMET        

10.Sınıf Türk Edebiyatı Fırat Yayıncılık 3.Ünite:Atabetü’l Hakayık(Sayfa:74,75,76,77)

2. metin

ATEBETU’L HAKAYIK

10.Sınıf Türk Edebiyatı Fırat Yayıncılık 3.Ünite:Kutadgu Bilig(Sayfa:67,68,69,70,71,72,73,74)

2. İslami Dönemde İlk Dil ve Edebiyat Ürünleri (XI – XII. Yüzyıl)

HAZIRLIK

1. Tarih kitaplarından, XI – XII. yüzyıllarda Türklerin tarihî, siyasi ve sosyal yapısı hakkında yazılmış yazılar bulunuz. Bu metinleri özetleyiniz.

1. 8. yy.’dan itibaren Müslüman olmaya başlayan Türkler’in yaşadığı Maveraünnehr, Horasan, Kaşgar yöresi 4 yüzyıl süren bir dönem içerisinde Müslüman olmuştur. Müslüman olan Türklerin ibadet için Kuran okumaları gerekiyordu. Böylece Türkler, Müslüman diğer milletler gibi Arap yazısını kullanmaya başladılar. Müslüman olan Türklerin yavaş yavaş İslam kültürüne girmesinde Araplardan çok İranlıların etkisi olmuştur. Başka bir değişle İslam kültürü, dünya görüşü ve bunların ürünü olan ortak İslam edebiyatının iç ve dış yapısını oluşturan ögeler İranlıların aracılığıyla Türk edebiyatına girmiştir. Bu tarihlerde özellikle dinin etkisiyle sosyal ve kültürel hayat şekillenmiştir.

10.Sınıf Türk Edebiyatı Fırat Yayıncılık 3.Ünite:XI. ve XII.Yüzyıl İslamiyet ve Türk Kültürü(Sayfa:63,64,65,66)

1. XI – XII. Yüzyıllarda İslamiyet ve Türk Kültürü

HAZIRLIK

 1.Türk kültürü ve medeniyeti konusunda yazılmış eserlerden “İslam uygarlığının, İslamiyet sonrası Türk kültürüne etkileri” hakkında bilgi edininiz.

1.Türkler İslamiyet’i kabul ettikten sonra sosyal, siyasi, edebi… olarak her alanda İslam uygarlığının etkisi görülmeye başlandı. Eskiden cihangir duygusu ile Alp tipi varken yerini Alperen tipine bırakmıştır. Amaç bu sefer bütün dünyayı ele geçirip yönetmek değil, bütün dünyaya İslam’ı anlatmak ve yaşatmak olmuştur. Yerleşik hayata geçmeler daha hızlı oldu.  En fazla etki de edebiyat alanında oldu. Artık edebiyatımızda İslami literatür girmeye başladı. Allah, peygamber, namaz, oruç gibi kelimeler şiirde kullanılmaya başladı. Yaşamlarında değişiklik çok olmuştur, alfabeleri değişmiş, edebiyatlarında Arap ve Farsça kelimeler ortaya çıkmış, kullanılan manzumlar değişmiştir.

10.Sınıf Türk Edebiyatı Fırat Yayıncılık 2.Ünite Sonu Değerlendirme Soruları (Sayfa:59,60)

II. ÜNİTE ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME SORULARI

1. Aşağıdaki destanlardan hangisi birlikte verildiği ulusa ait değildir?

A. Manas – İran

B. Ramayana – Hint

C. Nibelungen – Alman

D. Kalevala – Fin

E. Ergenekon – Türk

(1997 – ÖYS)

CEVAP:A

10.Sınıf Türk Edebiyatı Fırat Yayıncılık 2.Ünite:Yazılı Edebiyat (Sayfa:55,56,57,58)

2. Yazılı Edebiyat (Köktürk Yazıtları, Uygur Metinleri)

HAZIRLIK

 1.  Dörder kişilik iki grup oluşturunuz. Grup sözcülerini belirleyiniz. I. grup: Tarih kitaplarından Köktürkler ve yaşadıkları coğrafi bölge hakkındaki bilgilerinizi tazeleyiniz. II. grup: Uygurlar ve yaşadıkları bölgeler hakkında bilgi edininiz. Edindiğiniz bilgileri bir sunumla arkadaşlarınıza aktarmak üzere hazırlayınız. Sunum sırasında Köktürklerin ve Uygurların yaşadığı bölgenin sınırlarını göstermek üzere haritadan ve slayt gösterilerinden de yararlanabilirsiniz.