9.Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı 4.Ünite Sonu Değerlendirme Soru ve Cevapları

9.Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı 4.Ünite Sonu Değerlendirme Soru ve Cevapları

Ünite Sonu Ölçme – Değerlendirme (Sayfa 114)
“Yol eğri büğrü küflü evlerimizin, yosunlu bahçelerimizin, rüyalarımızın üstünden geçti… Arnavut kaldırımları, parke taşlı sokaklar, toprak yollar, merdivenli yokuşlar, o yılan derisi gibi yanar döner asfaltın kaygan sırtını kıskandılar. Yukarılardan esen kuzey rüzgârı, artık asfaltta engelsizce kol geziyor, buraların eskiden kalma tozunu, hatıra kokularını kolayca üfürebiliyordu. Yağmur suları ise çocuklara ara sıra yukarının mesken tutul­mamış tepelerinin yabani meyvelerini, böğürtlenlerini armağan ediyordu.”
Sevinç ÇOKUM
1.  Yukarıdaki metinde geçen kelime gruplarını bularak bunların türlerini söyleyiniz.
1.            Eğri büğrü =İkileme grubu
                Küflü evler=sıfat tamlaması
                Evlerimizin, bahçelerimizin, rüyalarımızın üstü= sıfat tamlaması
                Yosunlu bahçeler= sıfat tamlaması
                Arnavut kaldırımları= sıfat tamlaması
                Parke taşlı sokaklar= sıfat tamlaması
Toprak yollar= sıfat tamlaması
Merdivenli yokuşlar= sıfat tamlaması
O yılan= sıfat tamlaması
Asfaltın sırtı=isim tamlaması
Kaygan sırt= sıfat tamlaması
Kuzey rüzgarı=isim tamlaması
Kol gezmek=deyim grubu
Buraların tozu=isim tamlaması
Eskiden kalma toz= sıfat tamlaması
Yağmur suları=isim tamlaması
Mesken tutulmamış tepeler= sıfat tamlaması

2.  Yukarıdaki metinde, metne yan anlam değeri kazandıran söz ve söz gruplarını bulunuz.
2. “asfaltın sırtı” derken sırt kelimesinde yan anlam vardır.

9.Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı 4.Ünite:Kelime Grupları (Sayfa:102,103,104,…110,111,112,113)

9.Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı 4.Ünite:Kelime Grupları (Sayfa:102,103,104,…110,111,112,113)

3. KELİME GRUPLARI
Hazırlık
1. Bir çalışmanın “grup çalışması” olabilmesi için grubun en az kaç kişiden oluşması gerekir?
1. En az iki kişiden oluşması gerekir.
2. Konuşurken veya yazarken birbirinden bağımsız kelimelerle anlatmak istediğimizi tam anlatabilir misiniz?
2. Kelimeler birbirinden bağımsız bir anlam ifade etmez, birbiriyle bağlantılı olmalıdır.
3.  “Evin bahçesindeki kuyu suyunun soğukluğunun derecesi” ifadesinde asıl vurgulanmak istenen kavram hangisidir?
3. Asıl vurgulanan derecedir.

9.Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı 4.Ünite:Kelimelerde Anlam Değişmeleri (Sayfa:99,100,101)

9.Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı 4.Ünite:Kelimelerde Anlam Değişmeleri (Sayfa:99,100,101)

c. Kelimelerde Anlam Değişmeleri
Hazırlık
1. Türkçenin en eski metinlerinde “ülke, memleket” anlamında kullanılan “il” kelimesinin günümüzde “vilayet” kelimesinin yerine kullanılması dilin hangi özelliği ile ifade edilebilir? Tartışınız. Sonucu sözlü olarak ifade ediniz.
1. Dilin sürekli değişebilirliğini gösterir. Türkçe bir kelime doğar, sıklıkla kullanılmaya başlar ve zaman içerisinde de unutularak kaybolur.
2. Aşağıdaki bilgilere göre “araba” ve “kalem” dil göstergeleri karşıladıkları varlıklarla ilgili nasıl bir değişim göstermiştir? Tartışınız. Sonuçları defterinize yazınız.
2. Dil göstergeleri aynı kalsa da zaman içerisinde o göstergeleri karşılayan nesneler çağa ve topluma göre değişir. Bu değişimde esas olan şey zamanının farklı olmasıdır.

9.Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı 4.Ünite:Anlam İlişkilerine Göre Kelimeler (Sayfa:93,94,95,96,97,98)

9.Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı 4.Ünite:Anlam İlişkilerine Göre Kelimeler (Sayfa:93,94,95,96,97,98)

b. Anlam İlişkilerine Göre Kelimeler
Hazırlık
1. “Bu havadisle ilgili gazeteye uzun uzadıya ve tenkidî bir yazı yazdım.” cümlesini aynı anlama gelecek şekilde farklı kelimelerle söyleyebilir miyiz? Sözlü olarak ifade ediniz.
1. Bu cümlede havadis yerine olay, uzun uzadıya yerine ayrıntılı tenkidi yerine eleştirel diye yazabiliriz.Dolayısyla cümle başka kelimeler söylenebilir.
2.  “Kara kalem çalışmış.”, “Onunki kara sevdaymış.”, “Kara haber tez duyulurmuş.” cümlelerinde geçen “kara” kelimeleri yerine “siyah” kelimesini kullanabilir misiniz? Neden? Defterinize yazınız.
2. Kullanılamaz. Çünkü bir kelimeyle eş anlama gelen  sözcükler her cümle içinde kullanılamaz.

9.Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı 4.Ünite:Anlam İlişkilerine Kelimelerin Gruplandırılması(Sayfa:88,89,90,91,92)

9.Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı 4.Ünite:Anlam İlişkilerine Kelimelerin Gruplandırılması(Sayfa:88,89,90,91,92)

2. ANLAMLARI BAKIMINDAN KELİMELERİN GRUPLANDIRILMASI
8. Anlam Çeşitleri [İlk Anlam, Yan Anlam, Macaz, Terim]
Hazırlık

1. Yukarıda Karagöz’ün Kanlı Kavak oyunundan bir parça verilmiştir. Karagöz, Hacivat’ın “Sen davul çalmasını bilir misin?” sorusunu neden yanlış anlamıştır?
1. Çalmak kelimesinin kullanıldığı bağlamda düşünmeyip gerçek anlamında değerlendirdiği için yanlış anlaşılmıştır.

9.Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı 4.Ünite:Kelimede Anlam (Sayfa:84,85,86,87)

9.Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı 4.Ünite:Kelimede Anlam (Sayfa:84,85,86,87)

B. KELİMEDE ANLAM
1. KELİMEDE ANLAM VE KAVRAM
1. “Gözlerinden yaşlar boşalan bir kişinin” bu davranışı kaç farklı şekilde algılanabilir?
1. Sevinçten,  üzüntüden  veya  stresten de olabilir.
2. Yandaki cümlede “iyi, kötü, fena” kelimelerinin tercih edilmesiyle cüm­lenin anlamında ne gibi bir durum ortaya çıkar?
2. Kullanılan kelimeler farklı olsa da cümle içinde anlatılmak istenilen kavram aynıdır. Aynı durum anlatılmak istenmiştir.

9.Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı 3.Ünite:Türkçenin Sesleri ve Özellikleri (Sayfa:56,57,58,59,60,61)

9.Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı 3.Ünite:Türkçenin Sesleri ve Özellikleri (Sayfa:56,57,58,59,60,61)

B. TÜRKÇENİN SESLERİ VE ÖZELLİKLERİ
Hazırlık
1. Ses ile harf arasında nasıl bir ilişki vardır? Sözlü olarak ifade ediniz.
1. Harf ile ses terimlerini birbirinden ayırmak gerekir. Ses kulağa, harf ise göze hitap eder.Önce ses vardı. Sonra yazının icat edilmesiyle sesler yazıda harflerle temsil edilmeye başladı.Bir dilin sesleri farklı alfabelerle de yazıya aktarılabilir.

9.Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı 3.Ünite:Telaffuz-Söyleyiş(Sayfa:48,49,50,51,52,53,54,55)

9.Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı 3.Ünite:Telaffuz-Söyleyiş(Sayfa:48,49,50,51,52,53,54,55)

A. TELAFFUZ (SÖYLEYİŞ]
1. Ses ve Seslerin Kullanımı
Hazırlık
1.     “Büyük büyük büyülteçli, babacan Babaeskili bonboncu Bilal’le Bigalı bıngıldak Bahir’in bön bün bakışlarına, bomboş büyülü, büyük büyük laflarına kızıyordu. Bir berbere, bir bibere bre berber beri gel biber al diyordu.”

Emin ÖZDEMİR

Yukarıdaki tekerlemeyi okurken telaffuzla ilgili nasıl bir durum ortaya çıkmaktadır? Sözlü olarak ifade ediniz.
1. b sesi ile ilgili yapılan bir tekerleme olduğu için b sesi çıkış noktası belirgin olarak hissedilmektedir.

9.Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı 2.Ünite Sonu Değerlendirme Soruları ve Cevapları

9.Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı 2.Ünite Sonu Değerlendirme Soruları ve Cevapları

Ünite Sonu Ölçme – Değerlendirme
1.  Türkiye Türkçesiyle konuşan bir Türk’le aşağıdakilerden hangisi daha kısa zamanda ve daha kolay anlaşabilir?
A) Azeri Türkçesi konuşan Azerbaycan Türkü ile
B) Yakut Türkçesi konuşan Yakut Türkü ile
C) Kazak Türkçesi konuşan Kazak Türkü ile  
D) Kırgız Türkçesi konuşan Kırgız Türkü ile
E) Özbek Türkçesi konuşan Özbek Türkü ile
CEVAP:A

9.Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı 2.Ünite:Türk Dilinin Tarihi Gelişimi ve Türkiye Türkçesi (Sayfa:39,40,41,42,43,44,45)

9.Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı 2.Ünite:Türk Dilinin Tarihi Gelişimi ve Türkiye Türkçesi (Sayfa:39,40,41,42,43,44,45)

2. TÜRK DİLİNİN TARİHÎ GELİŞİMİ VE TÜRKİYE TÜRKÇESİ
Hazırlık
1. Binlerce yıllık geçmişe sahip olan, onlarca devlet kuran, çok büyük göçler ve felaketler yaşayan bir milletin yazı ve konuşma dilinin 2000 yıl önceki durumuyla 2000 yıl sonraki durumunun aynı olduğunu söyleyebilir misiniz? Neden? Sözlü olarak ifade ediniz.
1. Söylenemez çünkü konuşma bölgesel farklılıklara göre daha çabuk gelişme gösterir. Yazı  dili ise göç, savaş, kültür etkileşimi, icatlar gibi unsurların dile katkısından dolayı sürekli değişim ya da gelişim halindedir. Örnek olarak t>d değişimdir. Eski Türkler tag derken şimdi ise dag olarak geçmiştir ve bu ses değişimleri kendi göstermiştir. Bir başka özellik ise alfabenin değişmesi de bu dilin aynı kalmadığı gösterir.

9.Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı 2.Ünite:Dillerin Sınıflandırılması (Sayfa:34,35,36,37,38)

9.Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı 2.Ünite:Dillerin Sınıflandırılması (Sayfa:34,35,36,37,38)

1. DİLLERİN SINIFLANDIRILMASI
Hazırlık
1. Yandaki haritada görüldüğü gibi “X” dilini konuşan ve 1 milyon kişiden oluşan “A” milletinin yarısının, değişik nedenlerden dolayı 200 yıl gibi bir sürede işaret edilen yere göç ettiği varsayılırsa bu milletin dili ve geleceği hakkında neler söylenebilir? Tartışınız. Sonuçları tahtaya yazınız.
1. A milleti 200 yıl sonraki değişimleri ile dilleri aynı şekilde kalmaz. Çünkü diğer bölgelere göç ettiklerinden göç esnasında değişen ulusları görüp onların dillerini etkilerler ya da onlardan bir şeyler alırlar. Yani 200 yıl önceki haliyle kalmaz. Milli benlikleri aynı şekilde kalmaz.

9.Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı 1.Ünite Sonu Değerlendirme Soruları (Sayfa:31,32 )

9.Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı 1.Ünite Sonu Değerlendirme Soruları (Sayfa:31,32 )

Ünite Sonu Ölçme – Değerlendirme
HABABAM SINIFI
Bir şiir havasıdır esiyordu Hababam Sınıfı’nda. Fakat bu hava Haşimci Piyale İhsan’ı çok kızdırıyordu. Kayseri Lisesinden gelmişti bize. Hababam Sınıfı’na girdiği gün bir biçimine getirip:
“Âteş doludur, tutma yanarsın
Karşında şu gülgûn piyâle!”
mısralarını okumuş, layık olduğu adı da almıştı.
İlk ders Piyale İhsan’ındı. Palamut Recep sağa sola koymuş sıraları hizaya getirdikten sonra:
“Çocuklar!” dedi, “Sahne açılmışken Piyale’ye söyleyelim, bir piyes de biz oynayalım. Ha, ne dersiniz?”

9.Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı 1.Ünite:Dil-Kültür İlişkisi(Sayfa:26,27,28,29,30,31)

9.Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı 1.Ünite:Dil-Kültür İlişkisi(Sayfa:26,27,28,29,30,31)

3. DİL KÜLTÜR İLİŞKİSİ
Hazırlık
1.İngilizlerin İngilizce, Türklerin Türkçe, Arapların Arapça, Eskimoların Eskimoca konuştukları göz önünde bulundurulduğunda dil-kimlik ilişkisi ile ilgili hangi sonuca ulaşılabilir?
1.  Belli bir dili konuşan insanların oluşturduğu topluluğa millet denir. Bu milletler bir kimlik etrafında şekillenir. Bunun neticesinde aynı dili konuşan, aynı kültüre sahip olan aynı duygulara hakim olan topluluklar meydana gelir. Dil olmasaydı oluşan kimlik insanları bir arada tutmaya yetmezdi.
2. Günümüze kadar varlığını devam ettirememiş birçok milletten söz edebiliriz. Bugün dünyanın herhangi bir ülkesinde Frigyalıya, Sümerliye, Lidyalıya, Urartuluya rastlayamamamızın sebebi bu toplulukların salgın hastalık veya büyük bir doğal felaket sonucu tamamen yok olmaları mıdır? Tartışınız. Sonuçları tahtaya yazınız.

9.Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı 1.Ünite:İnsan,İletişim ve Dil (Sayfa:18,19,20,21,22,23,24,25)

9.Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı 1.Ünite:İnsan,İletişim ve Dil (Sayfa:18,19,20,21,22,23,24,25)

2. İNSAN, İLETİŞİM VE DİL
Hazırlık
1. Aşağıda resimlenen iletişim süreçlerinde ortaya çıkan temel farklılık nedir? Bu temel farklılık iletişim sürecinde alıcı ve vericiye ne gibi ayrıcalıklar kazandırmıştır? Tartışınız. Ulaştığınız sonuçları maddeler hâlinde tahtaya yazınız.
1. Birinci resimde insan ve hayvan arasında bir iletişim kurulmak istense de aynı kaynaktan  iletişim sağlanmadığı için varsayımlar üzerinde yürümektedir. Diğer resimde her iki cinste aynı grupta olduğu için iletişimde sıkıntı yoktur.

9.Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı 1.Ünite:İletişim (Sayfa:10,11,12,13,14,15,16,17)

9.Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı 1.Ünite:İletişim (Sayfa:10,11,12,13,14,15,16,17)

1.İLETİŞİM
1. Yukarıdaki çizimler incelendiğinde sosyal bir varlık olan insanın hangi temel ihtiyacı karşımıza çıkar? Tartışınız. Ulaştığınız sonucu sözlü olarak ifade ediniz.
1. Çizimler incelendiğinde insanın iletişim ihtiyacı karşımıza çıkar. İnsan sosyal bir varlıktır ve mutlaka iletişime geçmek zorundadır.